Kiedy europejskie poświadczenie spadkowe jest potrzebne przy majątku w kilku krajach UE

Spadkobiercy często stają przed złożonym zadaniem, gdy majątek po zmarłym obejmuje nieruchomości, udziały w spółkach lub rachunki bankowe zlokalizowane w różnych państwach członkowskich Unii Europejskiej. Sytuacja, w której zmarły pozostawił mieszkanie w Polsce i środki finansowe w Niemczech, wymusza przeprowadzenie procedur potwierdzających prawa do dziedziczenia w obu tych jurysdykcjach. Rozwiązaniem ujednolicającym i upraszczającym ten proces na poziomie unijnym jest europejskie poświadczenie spadkowe. Dokument ten eliminuje konieczność przeprowadzania dodatkowych procedur legalizacyjnych czy też wszczynania odrębnych postępowań spadkowych w każdym z państw, w którym znajduje się część masy spadkowej.

Wymogi formalne sporządzenia poświadczenia przez notariusza

W polskim systemie prawnym notariusz może sporządzić europejskie poświadczenie spadkowe na wyraźny wniosek osoby uprawnionej. Warunkiem jest to, aby wszystkie istotne okoliczności dotyczące danej sprawy spadkowej zostały już bezspornie ustalone. Notariusz wydaje ten dokument zazwyczaj po uprzednim sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia, który jednoznacznie definiuje krąg spadkobierców oraz ich udziały w masie. Wymaga to jednoczesnej obecności wszystkich osób powołanych do spadku oraz ich zgodności co do faktu i sposobu jego przyjęcia. Jeżeli między potencjalnymi spadkobiercami istnieje konflikt lub brakuje pewności co do kompletności danych, sprawę rozstrzyga sąd rejonowy. Sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, na podstawie którego notariusz może następnie przygotować unijny certyfikat.

Aby notariusz mógł przystąpić do pracy nad dokumentem, wnioskodawca musi przedstawić określony zbiór dokumentów bazowych. Ustalenie praw do spadku opiera się na analizie aktu zgonu spadkodawcy oraz ewentualnych testamentów, a także aktów stanu cywilnego potwierdzających pokrewieństwo. Konieczne jest również wykazanie konkretnych składników majątkowych. W tym celu dostarcza się odpisy z ksiąg wieczystych dla nieruchomości, informacje z banków czy wypisy z rejestrów handlowych w przypadku udziałów w spółkach. Dokument wystawiany jest na ustandaryzowanym formularzu unijnym, co gwarantuje jego czytelność dla organów w innych państwach.

Funkcjonowanie dokumentu w transgranicznym obrocie prawnym

Wydany na odpowiednim formularzu certyfikat wywołuje jednolite skutki prawne we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej, które przyjęły stosowne rozporządzenie. Europejskie poświadczenie spadkowe umożliwia bezpośrednią rejestrację praw do nieruchomości w zagranicznych księgach wieczystych, a także pozwala na swobodny dostęp do rachunków bankowych zmarłego. Spadkobierca legitymujący się tym dokumentem we francuskim czy hiszpańskim banku traktowany jest dokładnie tak samo, jak osoba posiadająca lokalne zaświadczenie. Dokument ten chroni również osoby trzecie, które w dobrej wierze dokonują transakcji ze spadkobiercą wymienionym w treści poświadczenia.

Zebranie oświadczeń od wszystkich uczestników postępowania odbywa się w siedzibie wybranej placówki notarialnej. Podczas czynności w kancelarii notarialnej w Czempiniu czy w siedzibie podmiotu Kancelaria Notarialna Hanna Jaworska Marta Poturalska spółka cywilna dokonuje się szczegółowej weryfikacji tożsamości stawających. Podczas spotkania z notariuszem ustala się jurysdykcję krajową do prowadzenia całej sprawy spadkowej, co zależy zazwyczaj od miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy w chwili śmierci.

Znaczenie kompletności danych w dokumentacji spadkowej

Zastosowanie ujednoliconego certyfikatu unijnego znacząco upraszcza zarządzanie masą spadkową zlokalizowaną poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Skuteczność europejskiego poświadczenia spadkowego zależy od precyzyjnego uwzględnienia wszystkich składników majątku znajdujących się na terytorium innych państw członkowskich. Pominięcie zagranicznego rachunku inwestycyjnego lub udziałów w zagranicznej spółce na etapie ustalania składu spadku rodzi konsekwencje prawno-formalne. Taka sytuacja skutkuje koniecznością późniejszego uzupełniania dokumentacji, co wiąże się z dodatkowymi formalnościami i wydłuża proces dysponowania odziedziczonymi środkami. Z tego względu niezwykle istotne jest, aby spadkobiercy od samego początku dysponowali pełną wiedzą o aktywach pozostawionych przez zmarłego. Pozwala to na sprawne uregulowanie kwestii własnościowych we wszystkich zaangażowanych w sprawę jurysdykcjach.